Blog > Komentarze do wpisu
ZEGAR BIOLOGICZNY

CO TO TAKIEGO?

Kazdy zywy organizm posiada swoj biologiczny zegar, ktory regularnie `przypomina` mu o roznego rodzaju reakcjach fizjologicznych, jakim ulega on w ciagu doby, tygodnia, miesiaca i roku. Proces ten fachowo okresla sie mianem `homeostazy`. Zegar biologiczny odpowiada miedzy innymi za: temperature ciala, wahania poziomu hormonow, zmiana cisnienia tetniczego, rytm snu i czuwania, pH organizmu, a nawet nasz apetyt, zachowanie, nastroj czy samopoczucie.

Podstawowym i najlatwiejszym do zaobserwowania cyklem jest cykl dobowy. Czesto nazywa sie go tez `okolodobowym`, gdyz -z roznych wzgledow -nie jest on w 100% precyzyjny, a jego cyklicznosc zamyka sie w przedziale 20-28 godzin. na fakt, iz moze on byc dluzszy lub krotszy niz 24 godziny, wplyw moga miec takie czynniki jak: tryb zycia (praca na zmiany czy czeste zmiany strefy czasowej), warunki srodowiska, a takze uwarunkowania genetyczne, jako, ze uklad utrzymywania rytmu okolodobowego jest ukladem dziedziczonym.

JAK TO DZIALA?

Nasz wewnetrzny zegar miesci sie w czesci mozgu zwanej podwzgorzem, a konkretnie w jadrze nadskrzyzowaniowym. Podwzgorze utrzymuje nasz organizm w rownowadze, jest centrum dowodzenia i synchronizacji wszystkich komorek i procesow zachodzacych wewnatrz ciala. Wykazano, ze ludzie i zwierzeta, u ktorych obszar ten zostal uszkodzony, zupelnie traca rytm snu i czuwania.

Funkcjonowanie naszego zegara zalezy rowniez od natezenia swiatla dziennego. Sygnal o ilosci swiatla przekazany zostaje z fotoreceptorow w oku do podwzgorza, a stad dalej do mozgu. caly ten proces wplywa na ilosc wytwarzanej melatoniny, zwanej `hormonem snu`. gdy jej poziom w organizmie wzrasta, my stajemy sie senni.

BADANIA.

Przeprowadzono wiele badan majacych na celu potwierdzenie skutecznosci dzialania naturalnego cyklu dobowego.

W jednym z eksperymentow odcieto badanych od swiatla zewnetrznego i wszelkiej wiedzy na temat czasu. Po obserwacji stwierdzono, ze organizm ludzki pracuje w cyklicznym, okolo 25-godzinnym rytmie.

W innym badaniu podobnie odizolowano ludzi od swiatla dziennego i nie mieli oni zadnego kontaktu z czynnikami zewnetrznymi. Wykazano, ze mozliwa jest zmiana czasu rozpoczynania dnia czy pory posilkow, jednak niemozliwe jest wydluzenie lub skrocenie doby.

Badania nad intelektualnym cyklem dobowym dowiodly, ze organizm czlowieka nie jest przystosowany do wykonywania tej samej pracy (fizycznej czy psychicznej) z ta sama efektywnoscia o dowolnej porze doby. Nasz organizm ma tendencje do najwyzszej sprawnosci umyslowej w dwoch porach dnia, miedzy 9 a 12 rano (pamiec krotkotrwala-dobrze przyswajamy nowy material) oraz miedzy 17 a 19 wieczorem (pamiec dlugotrwala-czas dobry na powtorki). Po polnocy wpadamy w intelektualny niz i zostajemy w nim do 7 rano. Najgorsze wyniki testow psychologicznych osiagane sa miedzy 1 a 3 w nocy. W nocy rowniez zwieksza sie procent wypadkow drogowych w stosunku do ilosci pojazdow na drogach.

A W PRAKTYCE?

Oto jak -w przyblizeniu- nasz zegar biologiczny warunkuje codzienna prace naszego organizmu:

6.00- serce budzi sie, a wraz z nim powoli caly organizm

7.00- uklad pokarmowy zaczyna wydzielac enzymy trawienne i przygotowuje sie na sniadanie; to co zjemy rano przeksztalci sie w energie, ktora w ciagu kolejnych kilku godzin bedzie utrzymywala nasz organizm w swietnej formie; organizm potrzebuje duzo energii, dlatego zdrowe i pozywne sniadanie jest tak wazne; zmniejsza sie przodukcja melatoniny

8.00- wzrasta cisnienie krwii, a serce pracuje na pelnych obrotach (w godzinach rannych papierosy sa szczegolnie niewskazane); w organizmie juz od dwoch godzin panuje burza hormonow-wiekszosc z nas ma teraz ochote na seks

9.00- spozyty teraz alkohol zadziala podwojnie; miesnie niemal nie reaguja na bodzce treningowe

10.00- pamiec jest teraz bardzo dobra-umysl jest w szczytowej formie

11.00- serce dobrze zniesie teraz dodatkowe obciazenia; jestesmy silni fizycznie i umyslowo

12.00- poludnie to lekki spadek formy; zoladek sygnalizuje glod-to pora na lunch; watroba teraz odpoczywa, a my-z mysla o niej- nie pijemy teraz alkoholu

13.00- watroba zatrzymuje glikogen, co powoduje, ze miesnie odczuwaja niedosyt energii

14.00-15.00- organizm domaga sie odpoczynku; nastepuje spadek koncentracji; w tych godzinach jestesmy najbardziej odporni na bol

16.00-17.00- poprawia sie czas reakcji na bodzce zewnetrzne

17.00- zaczyna sie drugi intelektualny i fizyczny szczyt; nasz organizm najlepiej toleruje teraz alkohol-lampka wina jest teraz najzdrowsza, gdyz organizm przetwarza alkohol 5 razy szybciej niz wczesnym rankiem; zmysly smaku dzialaja teraz najostrzej, a jedzenie smakuje najlepiej

18.00- cisnienie krwi jest teraz najwyzsze; zoladek mowi nam, ze zjadlby kolacje (najlepiej bialkowa)

19.00- temperatura ciala jest teraz najwyzsza (37.4°C); organizm powoli zwalnia swoja prace i przygotowuje sie do snu

21.00- zwiekszona zostaje produkcja melatoniny; zoladek mocno ogranicza wytwarzanie sokow trawiennych (pokarm zjedzony po 21.00 bedzie zalegal w zoladku az do 3.00 rano zaklucajac sen, i odlozy sie jako tkanka tluszczowa); jest to najlepszy czas na ciepla i odprezajaca kapiel

22.00- jelita zatrzymuja swoja prace; stezenie melatoniny jest teraz najwieksze, co powoduje uczucie zmeczenia i sennosc; dzieci `rosna we snie`, jesli poszly spac najpozniej o 21.00 (przysadka mozgowa wydziela teraz najwiecej hormonu wzrostu)

23.00- hormony stresu maja teraz najnizszy poziom-nastepuje zrelaksowanie; to najlepsza pora, by pojsc spac (najlepszy i najbardziej krzepiacy jest sen przed polnoca); umysl pracuje teraz wolno; spowolniona jest tez bardzo przemiana materii

00.00- mozg ogranicza swoje czynnosci, m.in. wytwarzanie endorfin i enkefalin (substancji przeciwbolowych), dlatego o tej porze najintensywniej odczuwamy bol

1.00- mozg wylacza swiadomosc (jesli juz spimy); nadchodza sny

3.00- organy wewnetrzne zaczynaja byc delikatnie budzone ze snu

4.00- temperatura ciala jest teraz najnizsza- budzac sie rano mozemy miec zatkany nos; mozg zaczyna swoja aktywnosc

5.00- rozpoczyna sie aktywnosc organow plciowych- miedzy 5 a 8 rano jest ona najwyzsza.

Tak wyglada w skrocie fizjologiczny rytm okolodobowy czlowieka.

Jako ciekawostke warto wiedziec co dzieje sie w naszym organizmie podczas snu (gdy spimy w nocy). Mianowicie podczas snu przyspieszony zostaje bardzo proces regeneracji skory- szybko goja sie rany, a wlasciwosci kremu nalozonego na skore zostana w pelni wykorzystane. Po drugie zupelnie zatrzymana zostaje praca przewodu trawiennego, dlatego niewskazane jest jedzenie poznej kolacji (po 21.00), i powinna ona byc posilkiem lekkostrawnym. Po trzecie watroba osiaga szczyt swoich mozliwosci i pracuje na calego. Jej zadaniem jest teraz przetworzenie na skladniki proste kolacji zjedzonej wieczorem (dzieje sie to miedzy 2 a 3 w nocy). Organizm ludzki jest teraz najbardziej odporny na trucizny.

Mam nadzieje, ze znalezliscie dla siebie powyzej kilka ciekawych informacji.

Pozdrawiam.

Ela 

czwartek, 11 marca 2010, eladonocik